РЕПРОДУКТИВТІ ДЕНСАУЛЫҚ – ҰЛТ САУЛЫҒЫНЫҢ НЕГІЗІ
Қазіргі қоғамда отбасы құру, ұрпақ сүю – әр адамның өміріндегі ең маңызды кезеңдерінің бірі. Алайда дені сау ұрпақ дүниеге әкелу тек табиғи процесс қана емес, ол – үлкен жауапкершілік пен алдын ала дайындықты талап ететін маңызды қадам. Осы орайда репродуктивті денсаулықты сақтау және жүктілікті жоспарлау мәселесі ерекше маңызға ие.
- Репродуктивті денсаулық дегеніміз не?
Репродуктивті денсаулық – адамның ұрпақ тарату қабілетінің толық физикалық, психологиялық және әлеуметтік тұрғыдан сау болуы.
Өкінішке орай, қазіргі таңда бедеулік, гормондық бұзылыстар, созылмалы аурулар, стресс, дұрыс емес өмір салты сияқты факторлар жастардың репродуктивті мүмкіндігіне кері әсерін тигізуде. Сондықтан жүктілікті алдын ала жоспарлау – уақыт талабы.
- Жүктілікті жоспарлау не үшін қажет?
Жүктілікті жоспарлау – ерлі-зайыптылардың болашақ балаға дайындық кезеңі. Бұл кезеңде ата-ана өз денсаулығын тексеріп, ағзаны жүктілік кезеңіне дайындайды.
Жоспарланған жүктілік:
- ана мен бала денсаулығын сақтайды;
- жүктілік кезіндегі асқынулардың алдын алады;
- туа біткен аурулар қаупін азайтады;
- психологиялық дайындықты қамтамасыз етеді.
Әсіресе, созылмалы аурулары бар, гормондық бұзылыстары (мысалы, аналық без поликистозы), артық салмағы немесе қалқанша безі мәселелері бар әйелдер үшін жүктілікті жоспарлау аса маңызды.
- Жүктілікті жоспарлау кезеңінде не істеу керек?
Жүктілікті жоспарлау бірнеше маңызды кезеңнен тұрады:
- Медициналық тексеру
Әйел адам міндетті түрде акушер-гинеколог дәрігеріне қаралуы қажет. Дәрігер:
- гормондық фонды тексереді;
- ультрадыбыстық зерттеу жүргізеді;
- инфекцияларға талдау алады.
Ер адамға да уролог немесе андролог дәрігеріне қаралып, тексеруден өткен жөн.
- Созылмалы ауруларды емдеу
Қант диабеті, қалқанша без аурулары, анемия, гипертония сияқты аурулар жүктілікке дейін бақылауға алынуы тиіс.
- Дұрыс тамақтану
Рационда:
- ақуызға бай тағамдар;
- көкөністер мен жемістер;
- дәрумендер мен минералдар жеткілікті болуы керек.
- Фолий қышқылын қабылдау ұсынылады – ол болашақ нәрестенің жүйке жүйесінің дұрыс дамуына ықпал етеді.
- Зиянды әдеттерден бас тарту
Темекі, алкоголь, энергетикалық сусындар – болашақ балаға зиян келтіреді.
- Психологиялық дайындық
Отбасындағы тұрақтылық, күйзелістің аз болуы – сәтті жүктіліктің маңызды факторы.
- «Аңсаған сәби» бағдарламасы – үміт сыйлайтын жоба
Қазақстанда бала сүюді армандаған отбасыларға қолдау көрсету мақсатында «Аңсаған сәби» бағдарламасы жүзеге асырылып келеді. Бұл жоба – бедеулік мәселесі бар жұптарға мемлекет тарапынан көрсетілетін үлкен қолдау.
Бағдарлама аясында:
- экстракорпоралды ұрықтандыру (ЭКО) қызметтері қолжетімді;
- квота арқылы тегін ем алу мүмкіндігі бар;
- арнайы медициналық орталықтарға жолдама беріледі.
Бұл – көптеген отбасылар үшін ата-ана атану мүмкіндігін арттыратын маңызды әлеуметтік жоба.
- Аудандық ауруханада қандай көмек беріледі?
Жүктілікті жоспарлап жүрген немесе ұзақ уақыт бала көтере алмай жүрген азаматтар тұрғылықты жері бойынша аудандық ауруханаға жүгінуіне болады.
Аудандық ауруханада:
- алғашқы медициналық тексерулер жүргізіледі;
- қажетті талдаулар алынады;
- дәрігерлер кеңесі беріледі;
- қажет болған жағдайда жоғары деңгейлі орталықтарға жолдама беріледі.
Тәжірибелі мамандар әрбір пациентке жеке көзқараспен қарап, толыққанды кеңес береді. Ерте қаралу – мәселені дер кезінде анықтап, тиімді шешім қабылдауға мүмкіндік беретінін есте сақтаңыз.
- Неге дәрігерге уақытында қаралу маңызды?
Көп жағдайда жұптар уақыт жоғалтып, мәселені кеш анықтайды. Ал ерте диагностика:
- ем нәтижесін жақсартады;
- уақытты үнемдейді;
- қаржылық шығынды азайтады.
Сондықтан кемінде 1 жыл ішінде жүктілік болмаған жағдайда міндетті түрде дәрігерге қаралу қажет.
Сөзімді қорытындылай келе, репродуктивті денсаулық – тек жеке адамның мәселесі емес, бұл – ұлт болашағына әсер ететін маңызды фактор дегім келеді. Әрбір отбасы саналы түрде жүктілікті жоспарлап, өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауы тиіс.
Мемлекет тарапынан көрсетіліп жатқан қолдаулар, соның ішінде «Аңсаған сәби» бағдарламасы – көптеген отбасыларға үміт сыйлап отыр.
Егер сіз жүктілікті жоспарлап жүрсеңіз немесе ұзақ уақыт бойы бала сүйе алмай жүрген болсаңыз, аудандық ауруханаға келіп, дәрігерлерден кеңес алуыңызға болады. Уақытылы тексеру – дені сау ұрпақтың кепілі.
Есіңізде болсын — дені сау ата-ана – жарқын болашақтың негізі!
Л.Қасымова,
Алға аудандық ауруханасының гинеколог дәрігері