ХВҚ болжамы: Қазақстан экономикасы әлемдік экономикаға қарағанда жылдам өсіп келеді
Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) қазан айында жариялаған әлемдік экономиканың шолуында Қазақстанның жыл қорытындысы бойынша номиналды жалпы ішкі өнімін (ЖІӨ) шамамен 398 млрд долларға бағалады. Осы есептеулер негізінде Visual Capitalist порталы әлем елдерінің экономика көлемі бойынша рейтингін жасады. Материалда қордың нарықтық бағам бойынша ағымдағы доллармен есептелген деректері пайдаланылған.
Рейтингте Қазақстан 47-орынға жайғасты. Елімізден сәл жоғары Чили мен Перу тұр, ал Португалия, Финляндия және Грекия төменірек орналасқан.
Бір жылда экономикалық бағалау қалай өзгерді?
Бір жыл бұрын ХВҚ болжамы анағұрлым төмен болған еді. Ол кезде Қазақстан ЖІӨ көлемі шамамен 320 млрд долларды құрап, әлемдегі ең ірі экономикалардың алғашқы елу елінің соңғы қатарында тұрған еді.
Көктемде қор есептеулерін қайта қарап, Қазақстан экономикасының болжамды көлемін ұлғайтты. Соның нәтижесінде еліміз рейтингте бір саты жоғарылады. Сол кезде Қазақстан экономика көлемі бойынша Финляндия, Жаңа Зеландия және Венгриядан озды.
Жаңа деректер бойынша ел тағы бірнеше сатыға көтеріліп, Португалиядан да жоғары орналасты. Жалпы, бір жыл ішінде Қазақстан экономикасының бағаланған көлемі шамамен төрттен біріне өсті.
Экономикалық өсім әлемдік көрсеткіштен жоғары
ХВҚ болжамына сәйкес, биыл Қазақстанның нақты ЖІӨ-сі 4,4%-ға өседі. Бұл көрсеткіш АҚШ, Еуроаймақ, Германия, Ресей және Жапония экономикасының өсіміне қатысты болжамдардан жоғары.
Қор шолуында аталған ірі экономикалардың ішінде Қазақстаннан жылдамырақ өсетін елдер – Үндістан мен Қытай. Ал әлемдік экономиканың жалпы өсімі 3,1% деңгейінде болады деп болжанып отыр.
Орталық Азиядағы ең ірі экономика
Қазақстан экономикасы Орталық Азиядағы ең ірі экономика мәртебесін сақтап отыр. Бұл көрсеткіш бойынша өңірдегі ең жақын көршісі Өзбекстан ХВҚ-ның қазан айындағы рейтингінде 61-орынға жайғасқан.
Қазақстанның ЖІӨ көлемі Өзбекстанның көрсеткішінен екі есе жоғары. Қордың көктемгі есептеулері бойынша, Қазақстан экономикасының көлемі Орталық Азиядағы қалған елдердің экономикасын қосқандағы жиынтық көрсеткіштен де асып түскен.
Жыл қорытындысы бойынша Қазақстанда жан басына шаққандағы ЖІӨ 19 мың доллардан асады деп күтілуде. Бұл көрсеткіш бойынша да еліміз өңірдегі көршілерінен едәуір алда.
Экономикалық өсімге не ықпал етіп отыр?
Қазақстан экономикасының өсуіне шикізаттық емес салалар елеулі үлес қосып келеді. ҚР Ұлттық экономика министрлігінің деректеріне сәйкес, қаңтар-қыркүйек айларында шикізаттық емес сектор 5,4%-ға өскен.
Ең жоғары өсім құрылыс саласында тіркеліп, 11,5%-ды құрады. Сонымен қатар өңдеу өнеркәсібі, көлік және сауда салаларында өндіріс пен қызмет көрсету көлемі артқан.
Экономиканың құрылымы да біртіндеп өзгеріп келеді. Бірінші жартыжылдықта өңдеу өнеркәсібінің ЖІӨ-дегі үлесі 14,1%-ға жетті. Бұл салада машина жасау, химия өнеркәсібі және фармацевтика бағыттары айтарлықтай өсім көрсетіп отыр.
Алдағы жылдарға арналған болжам
ХВҚ сарапшылары келесі жылы Қазақстан экономикасының өсімі 4,9%-ға дейін жеделдеуі мүмкін деп болжайды. Сонымен бірге қор бағалауынша, инфляция бәсеңдеп, жұмыссыздық деңгейі аздап төмендейді.
Елдің сыртқы экономикалық жағдайында да оң өзгерістер күтіледі. ХВҚ болжамына сәйкес, биыл ағымдағы операциялар шотының профициті ЖІӨ-нің 0,5%-ын құрауы мүмкін.
Көктемде жарияланған ХВҚ-ның орта мерзімді болжамында келесі онжылдықтың басына қарай Қазақстанның номиналды ЖІӨ-сі 500 млрд доллардан асатыны айтылған. Сол есептеулер бойынша, осы кезеңде жан басына шаққандағы табыс та айтарлықтай өсуі мүмкін.
Осылайша, Қазақстанның әлемдік экономикалар рейтингіндегі орнының жақсаруы ел экономикасының номиналды көлемінің ұлғайғанын көрсетеді. Ал алдағы өсімнің тұрақтылығы экономиканы әртараптандыруға, өңдеу өнеркәсібін дамытуға және шикізаттық емес сектордың үлесін арттыруға байланысты болмақ.